آخرین یادداشت ها
سایت ایسرا در دست تعمیر و ارتقا ** پیشینه شب یلدا در تاریخ و فرهنگ ایران ** بررسی مهمترین گسل های ایران / استان آذربایجان شرقی ** لزوم توجه تخصصی به زمین شناسی در معماری و باستان شناسی ** رویداد تبریز ۲۰۱۸ / یادداشت روز از رضا صبوری ** نقشه های زمین شناسی، عامل کلیدی در توسعه و عمران شهری **
مدیریت وبسایت علوم میان رشته ای آماده پذیرش و انتشار نظرات، یادداشت ها و مطالب اساتید و دانشجویان عزیز می باشد. کافیست مطالب علمی و انتقادی خود را برای ما بفرستید
عناوین اصلی

اسلایدر

نویسنده : صبوری       تاریخ انتشار :۹۵-۰۱-۲۶      دیدگاه :۱۲ دیدگاه برای اصول و قواعد مرمت ابنیه باستانی     

جای­جای این کره خاکی مملو از آثاری است که از اجداد و نیاکان ما به یادگار مانده است. آثاری که چنانچه با نگاهی دقیق و موشکافانه بدان­ها بنگریم با دنیایی آکنده از هنر و زیبایی و در عین حال رمز و راز مواجه خواهیم شد. هنرها و رازهایی که در سایه تلاش ذهن جستجوگر پژوهشگران و با بهره­گیری از پرتو علم و دانش امروزی اغلب مبدل به حقایق مسلم تاریخی و علمی خواهند گردید. و نتنها بسیاری از زوایای تاریک فرهنگ و تمدن گذشته بشر را روشن خواهند نمود که در بسیاری از موارد روشنگر راه آینده ما نیز خواهند بود.

مقدمه :

« قَد خَلَت مِن قَبلِکم سُنَنٌ فَسِیرُوا فِی الاَرضِ فَاُنظُرُوا کَیفَ کَانَ عَقِبَهٌ المُکَذِبِینَ »

پیش از شما مللی بودند و رفتند، پس در اطراف زمین گردش کنید تا ببینید چگونه تکذیب کنندگانِ

(وعده­های خدا) هلاک شدند. (آیه ۱۳۷، سوره آل عمران)

بدون تردید وظیفه پژوهشگران فرهنگ امروز در مقابل گذشتگان همانا حس مسئولیت در برابر آثار بجای مانده از آنان است که بعنوان یادگار به ما رسیده­اند. فرم و شکل خاص هر اثری بهمراهی معنی و مفهوم آن بعنوان میراث فرهنگی و تاریخی یک ملت معرفی می­گردد و حق دخالت انسان معاصر در آثار هنری و تاریخی که به دوران­های گذشته و حال و آینده تعلق دارد در حدودی است که نتیجه آن احساس مسئولیت در حفظ و نگهداری این آثار خواهد بود. این مسئولیت از طرف نیاکان برعهده ما گذاشته شده است و به همین نسبت برای آیندگان نیز در زمینه حفظ و نگهداری و پاسداری از آنها ایجاد مسئولیت خواهد کرد.

جان راسکین در حدود یک قرن پیش گفته است : « مردگان (گذشتگان) مالک حقوق قانونی ساخته­های خود هستند و ما قانونا نمی­توانیم زحمات آنها را از بین ببریم. ما آزادیم تا در هر آنچه که خود ساخته­ایم دخل و تصرف انجام دهیم اما میراث فرهنگی نتیجه زحمات و صرف هزینه بسیار گذشتگان است و قانون اجازه از بین بردن آنها را پس از مرگ صاحبانش به ما نمی­دهد بلکه باید به تمامی نسل­های آینده انتقال داده شود.»

میراث فرهنگی بجای مانده از گذشتگان در یک تقسیم بندی کلی به دو گروه تقسیم می­شوند :

الف- اشیا باستانی (آثار منقول)                                ب- ابنیه باستانی (آثار غیرمنقول)

یک بنا و یا بقایای یا روستا یا شهر باستانی منظری است که در آن چشم ما به فرم زیستن خانوادگی نیاکان خیره می­شود و روح ما می­تواند ردپای پدرانمان را در آنجا پیدا کند، بنابراین با کمی تامل درخواهیم یافت که چگونه باید به این آثار نگریست و احساس مسئولیتی که در ما ایجاد خواهد شد، ما را وادار به حفاظت و نگهداری و مرمت این آثار را بخاطر شناخت گسترده ارزش­های آنها خواهد کرد.

از تمام آنچه گفته شد چنین نتیجه می­گیریم که پاسداری و حفاظت از آثار باستانی و بویژه آثار معماری که موضوع مورد بحث ما در این درس می­باشد تکلیفی است، برعهده همگی ما انسان­ها و هیچ فرد یا جامعه­ای    نمی­تواند از زیر بار این مسئولیت شانه خالی کند. از هنگامی که نخستین یادداشت­های انسان بصورت خط تصویری[۱] بر روی سفال­های ساده و منقوش جلوه­گر شد تا زمانی که توفیق کتابت بر روی گل پخته[۲] و سنگ یا سینه کوه­ها راه یافت و انسان از خود آثار مکتوب برجای گذاشت و از زمانی که اقدام به ساختن سرپناهی ابتدایی برای خود نمود تا آنگاه که موفق شد خشت­های دست­ساز را در آفتاب خشک کند و گلی را در قالب بریزد و با ملاط آهک مخلوط خشت فرم­دار را در کوره حرارت دهد و بصورت آجر درآورد و با آن طرح­های مشخص معماری را القا نماید و عناصر محکم معماری بوجود آورد و با استفاده از لاشه سنگ و ملاط ساده و استفاده از شاخ و برگ درختان بصورت حصار تا روزی که سنگ سخت را حجاری کرد و در بناهای خود مورد استفاده قرار داد و آنگاه موفق شد سقف هلالی را بسازد و برای حجم و فضای معماری بیشتر طاق­های پردوام و طرح­های ساده و تکامل یافته را ایجاد کند و عناصر و ارکان معماری در بناهای ستوندار بکار برد و تالارهای ستوندار آپادانا را بسازد و ساختمان­های خود را با تزئینات مختلف گچبری، کاشیکاری، نقاشی و غیره…. آراسته کرد مراحلی را پشت­سر گذاشته و سیر تکاملی را پیموده است که چون زنجیری این همبستگی، ریشه در   زمینه­ای پیدا می­کند که ترجمان و بیان یک زندگی کهن است.

مبحث اول –  مبانی نظری مرمت بناهای تاریخی :

شناخت آثار باستانی اعم از آنهایی که بصورت تک بناهای مشخص تاریخی[۱] هستند. و چه آثار عادی مانند بقایای منازل مسکونی مردم کوچه بازار، پایه و اساس هر نظریه­ایست که مبنای باز زنده­سازی معماری گردد. البته باید توجه داشت که دعوت به بازشناسی خصوصیات معماری فرهنگ­های گذشته هیچگاه به معنای تایید بی قید و شرط آنها تا حد تکرار مجددشان نیست بلکه به منظور تنظیم و تدوین و هماهنگ کردن اندیشه­هایی صورت می­گیرد که پایه و اساس هر طراحی نو بشمار می­آیند و دسترسی به ویژگی معماری گذشته هر سرزمینی در امر مرمت بسیار ضروری است و اگر ساکنان سرزمینی با اصول معماری کهن خویش آشنا نباشند به هنگام اجرای طرح­های مرمتی با مشکل مواجه خواهند شد. بین ساختن یک بنا با مرمت آن رابطه محسوسی وجود دارد رابطه­ای فرهنگی که در علومی چون مردم شناسی، جامعه شناسی، معماری، شهرسازی، تاریخ­نگاری و باستان­شناسی و ادبیات اقوام متبلور می­گردد. هرچند بنظر می­رسد که نقش باستان­شناسی و معماری در این میان بیشتر باشد و بقول ویته[۲] مرمت بیشتر علم باستان­شناسی است تا کار معماری ولی بهرحال آنچه مسلم است برای بدست آوردن اطلاعاتی از گذشته و حال و شناخت و درک اندیشه­های معمارانه نهفته در بنا کلیه علوم مرتبط می­بایست بموازات یکدیگر بکار گرفته شوند.

می­توان گفت که مرمت به معنای تعمیر و بازسازی معمولی بنا همزمان با ساخت اولین ابنیه توسط انسان آغاز گردید ولی مرمت به معنای امروزی آن تفاوت اساسی با تعمیر بنا دارد. تعمیر و باز زنده­سازی یک بنای تاریخی با تعمیر آن در دوران اولیه ساخته شدنش تفاوت اساسی دارد چرا که اولا این بناها کمیابند و بسوی نایابی     می­روند و ثانیا بعلت دربرگرفتن و نمایش ارزش­های فرهنگی کار مارا دو چندان می­کنند.

علم مرمت به معنای امروزیش همانند بسیاری دیگر از علوم جدید در اروپا تکوین و تکامل یافته است. ریشه تئوری­ها و نظریه­های مرمت را باید در نیمه دوم قرن هجدهم جستجو کرد زمانی که بحث پیرامون سبک­های هنری و معماری روزبه­روز گسترش می­یافت. جان وینکلمن و فرانسیس میلیزیا علیرغم تفاوت­هایی که در بین نظریات­شان وجود دارد را باید از پیشروان تئوریسین­ها و تاریخ­نویسان معماری قلمداد کرد. هرچند نظریات وینکلمن  بطور مستقیم در امر مرمت بناها دخالتی نداشته اما زمینه لازم را برای ارائه طرح­ها و نظریات مرمتی پدید آورد.

مبحث دوم – :  معاهدات بین ­المللی

از اواسط قرن نوزدهم تا دهه­های نخستین قرن بیستم علم مرمت شکل گرفت و با تدوین منشورها و قطنامه­هایی در کنگره­های بین­المللی تکمیل گردید. امروزه این علم گسترش بسیار یافته است و تشکیلات منسجمی پدید آمده است که بسیاری از کشورهای جهان عضو آن هستند. از جمله آنها می­توان به موسساتی چون ایکوم و ایکوموس که تحت نظر یونسکو فعالیت می­کنند اشاره نمود.

منشور آتن[۱] :

نام منشوری است که نتایج کلی گردهمایی پنجمین کنگره جهانی معماران مدرن با تجدید نظر در اصول ۱۹۱۴ در سال۱۹۳۱ تصویب گردید و در سال ۱۹۴۳ به چاپ رسید. در چهارمین کنگره جهانی معماران مدرن در طول سفری که بین شهرهای مارسی و آتن در داخل کشتی پاتریس ۲ برگزار شد. سازمان سیام رسیدگی به ۳۳ شهر مهم را بر عهده گرفت و در نتیجه کنگره پنجم برنامه­ریزی انجام شد که به موضوع شهر کاربردی یا عملکردی مربوط شد و به طور کلی اصول آن گردهمایی بر مبنای عقاید لوکوربوزیه تدوین شد. اصول کلی آن شامل توزیع و عملکرد­های چهارگانه شهر ( اسکان- کار- اوقات فراغت و ترافیک ) که مدرنیسم طراحی شهری را در یک فرمول ساده قابل درک و بحث انگیز تشریح می­نمود. در کنگره آتن هفت قطع نامه اصلی ذیل به تصویب رسید و منشور مرمت نامیده شد.

۱- هرگونه دخالتی در بنای تاریخی جایز است بشرط آنکه صرفا جنبه استحکام­بخشی داشته باشد نه بازسازی.

۲- هیچکدام از اجزای ساختمان نباید اختراع و بازسازی شوند بلکه کار باید صرفا بصورت سوار کردن مجدد قطعات باشد. (آناستیلوز).

۳- اگر در مواردی مجبور شویم که به هنگام سوار کردن قطعات قطعه­ای را اضافه نمائیم صرفا باید برای تکمیل و استحکام عضو باشد.

۴- بهنگام حفاری ما نباید بدون آنکه به فکر تضمین سلامت باشیم اقدام به حفاری کنیم و چنانچه بنایی را نیز از زیر خاک درآوردیم باید فورا برای حفاظت و تحکیم آن اقدام کنیم و در مورد اشیا منقولی چون نقاشی­ها و مجسمه­ها که در مجاورت هوای آزاد صدمه می­بینند باید نسخه­ای از آنها را کپی کنیم و در معرض دید قرار داده و نسخه اصلی را به موزه منتقل نماییم.

۵- به دوره­ها و فازهای مختلف یک بنا احترام بگذاریم.

۶- چنانچه در طول دوران بخش­هایی را به بنا افزوده­اند اگر بخواهیم آنها را حذف کنیم اینکار فقط پس از مطالعات دقیق و اطمینان از لزوم حذف آن قسمت باید انجام پذیرد.

۷- محوطه اطراف بنا فضای فرهنگی و فیزیکی ابنیه است لذا هنگام عملیات شهرسازی و غیره نباید بدون مطالعه بناهایی را بخاطر آزاد کردن بنای تاریخی خراب کنیم.

۸- اگر در یک محیط باستانی بخواهیم بنایی را بسازیم باید سه مسئله را در نظر بگیریم :

الف- به استیل بناهای اطراف احترام بگذاریم

ب- حجم بناهای مجاور را در نظر بگیریم

ج- نمای بناهای مجاور را در نظر بگیریم

۹- اگر برای استحکام بخشی یا تکمیل استیل بنا و ….. قرار باشد قسمت­های از دست رفته را بازسازی کنیم باید به نکات زیر توجه کنیم :

الف- سعی کنیم مصالحی که بکار می بریم با مصالح اصلی بنا متفاوت باشد تا دخالت ما عیان و مشهود باشد.

ب- تکنیک بازسازی ما مشخص و حتی المقدور از تکنیک اصیل بنا تفکیک گردد.

ج- سعی کنیم کارمان را در نهایت سادگی و بدون تزئینات انجام دهیم.

۱۰- لازمست مرمتگر روزانه گزارشی از نحوه عملیات و حجم کارهای انجام شده و نوع آنها را همراه عکس و طرح ثبت نماید.

۱۱- هرگز نباید در عصر خودمان بنایی را به استیل اعصار گذشته بسازیم چرا که اینکار توهینی به گذشتگان و معماری معاصر است.

 منشور ونیز  (منشور بین ­المللی حفاظت و مرمت یادمان­ها و محوطه­ ها)

این منشور که به منشور ونیز معروف است در دومین کنگره بین ­المللی معماران و متخصصین یادمان­های تاریخی به رشته تحلیل درآمد. این منشور سنگ بنای ایکوموس نیز بود زیرا همزمان با تصویب منشور در ونیز مقطع نامداری نیز برای تاسیس شورای بین المللی یادمانها و محوطه­ ها ( ایکوموس ) به تصویب رسید. منشور ونیز در تاریخ ۲۵ تا ۳۱ ماه می ۱۹۶۴ در ونیز به تصویب رسید .

موارد منشور ونیز به ترتیب ذیل است :

تعاریف

ماده ۱ : مفهوم یادمان تاریخی هم دربرگیرنده تک اثر معماری است و هم دربرگیرنده موقعیت­های شهری یا روستایی که در آنها شاهدی از تحولی خاص یا واقعه تاریخی یافت شده است می­باشد. این امر هم درباره آثار بزرگ هنری مصداق دارد و هم درباره آثار معمولی­تر که در گذشت زمان اهمیت فرهنگی کسب کرده است.

ماده ۲ : حفاظت و مرمت یادمان­ها باید با توصل به همه علوم و فنون صورت گیرد که می­توان به مطالعه و حراست میراث معماری کمک کند.

هدف

ماده ۳ : نیت حفاظت و مرمت یادمان­ها حراست از آنها به منزله آثار هنری و شاهدان تاریخی است .

نگهداری

ماده۴ : حفظ بناهای تاریخی قبل از هرچیز محتاج یک برنامه حساب شده جهت نگهداری می­باشد.

ماده ۵ : حفاظت از یادمان­ها همواره با بهره ­گیری از آنها برای مقاصد مفید اجتماعی تسهیل می­شود.

ماده ۶ : حفظ یک یادمان به مراقبت از جایگاه قرارگیری اشاره دارد که نامتناسب و بدقواره نباشد. جایگاه قرارگیری سنتی چنانچه هنوز وجود دارد باید حفظ گردد هیچ نوع ساخت و ساز، تخریب یا جرح و تعدیل که رابطه ­های بین جرم و رنگ را دگرگون کند نباید مجاز شمرده شود .

ماده ۷ : یک یادمان تاریخی جدایی ناپذیر از تاریخی است که شواهد آن را در بر دارد و یا از موقعیت مکانی که در آن واقع شده است جابه­جایی تمام یا بخشی از یک یادمان نباید مجاز شمرده شود مگر آنکه این کار برای حراست از آن یادمان ضروری باشد و یا در صورتی که منافع و مصالح فوق­العاده مهم ملی یا بین­المللی توجیه کننده این کار باشد.

ماده ۸: پیکره­ها نقاشی­ها یا آذین­های یک پارچه با بنا، بنا را تنها در صورتی می­توان از یک یادمان جدا کرد که این کار تنها را مطمئن برای مراقبت از آنها باشد.

مرمت

ماده ۹ : فرایند مرمت عملی بسیار تخصصی است و هدف از انجام آن مراقبت و آشکار ساختن ارزش زیبایی شناختی و تاریخی آن یادمان است و بنای آن بر حفظ مواد و مصالح اصلی و مستندات اصیل است. مرمت باید در جایی که حدس و گمان آغاز می­گردد پایان یابد و در چنین مواردی افزودن بعضی بخش­ها گریز ناپذیر باشد باید آنها را از ترکیب معماری اصلی متمایز ساخت و بر آنها نشانه­ای معاصر زد. مرمت در همه موارد باید بر اساس مطالعه باستان­شناسی و تاریخی یک یادمان باشد و از آن تبعیت کند.

ماده ۱۰ : در صورتی که فنون صنعتی برای حفاظت و ساخت نامناسب باشد می­توان با بهره­گیری از فنون مدرن به استحکام­بخشی یادمان پرداخت مشروط بر آنکه داده­های علمی و تجربه اثربخشی این فنون را نشان داده و تائید کرده باشد.

ماده ۱۱: سهم و نقش معتبر تمامی دوره­ها در بنای یک یادمان باید محترم شمرده شوند چرا که وحدت سبک از اهداف کار مرمت نیست در مواردی که یک بنا دربر دارنده آثار دوره­های گوناگونی است که روی هم قرار گرفته­اند آشکار کردن بخش­های نهفته تنها در شرایط استثنایی می­تواند قابل توصیف باشد. در شرایطی که بخش­های برداشته شده از اهمیت کمی برخوردار باشند و در مقابل آنچه که در معرض دید قرار می­گیرد از لحاظ تاریخی باستان شناختی یا زیبا شناختی ارزش فوق­العاده داشته باشد و به قدری خوب مراقبت شده که این عمل را توجیه کند ارزیابی اهمیت عناصر مورد نظر و تصمیم­گیری در مورد بخش­هایی را که می­توان از آنها دست شست و خراب کرد را نباید به تنهایی به عهده فردی گذاشت که مسئول مرمت است .

ماده ۱۲ : اجزای جایگزینی جدید که به جای بخش­های مفقود به کار می­روند با توجه به صورتی هماهنگ با کل بنا ادغام شوند و در عین حال از بخش­های اصلی قابل تشخیص باشند به صورتی که انجام مرمت مستندات هنری یا تاریخی را مخدوش و تخریب نکرده باشد.

ماده ۱۳ : افزودن بخش­های جدید نباید مجاز شمرده شود مگر در موارد استثنائی و تاحدی که بخش­های دیگر بنا و توازون موجود در ترکیب آن با محیط اطرافش را بی­مقدار نکند.

فضاهای بافت­های قدیمی

ماده ۱۴ : محوطه ­ها و یادمان­ها باید به طور خاص مراقبت گردند تا به این ترتیب هم یکپارچگی آنها حفظ گردد و هم ساماندهی و ارائه آنها به طرزی شایسته تضمین گردد. کارحفاظت و مرمت  در چنین مکان­هایی باید با الهام از اصول مقرر در موارد یاد شده فوق انجام گیرد.

حفاری

ماده ۱۵ : حفاری باید منطبق با استانداردهای علمی و مندرجات توصیه ­نامه اصول بین المللی اجرای واجب حفاری­های باستان­شناسی مصوب سال ۱۹۵۶ میلادی یونسکو انجام شود.

مستندات و نشریات

ماده ۱۶ : کارهای مربوط به مراقبت مرمت یا حفاری همواره باید به دقت مستند گردد. مستندسازی کارهای مربوط باید به صورت گزارش­های تحلیلی و موشکافانه ­ای باشد که با طراحی و عکس مصور شده باشند. تمام مراحل کارهای ساماندهی استحکام بخشی بازآرایی و تکمیل و همچنین ویژگی­های فنی و صوری شناخته شده در طول کار باید در این گزارش­ها ارائه گردد. این گونه سوابق باید در آرشیوهای نهادی همگانی قرار گیرد و در دسترس پژوهشگران باشد توصیه می­شود گزارش­های مذکور منتشر شود.

ایکوموس[۲] (شورای بین المللی بناها و محوطه‌ها[۳]) :

مقر آن در پاریس می‌باشد و نام آن  به حسب حروف اول کلمات لاتین تشکیل دهنده نام آن به طور اختصار ایکوموس می‌باشد، نهادی است غیردولتی و همکار یونسکو[۴] به موجب ماده۱۳ اساسنامه آن، کمیته‌های ملی کشورهای عضو می‌توانند تشکیل گردند. در این اساسنامه کمیته ملی ایران به نام موسسه فرهنگی ایکوموس ایراننامیده می‌شود. اهداف ایکوموس عبارتند از :

۱- ترویج مطالعه و تشویق نگهداری و ارائه شایسته ابنیه و اماکن.

۲- ایجاد توسعه و توجه مقامات و جمعیت­های همه کشورها نسبت به ابنیه و اماکن و بطور کلی میراث فرهنگی.

ماده۴ ایکوموس ایران:  

الف- واژه  اثربناها و ساختارهایی (همراه با بستر، محل استقرار و اثاث و ملحقات مرتبط به آنها را که از نقطه نظر تاریخی، هنری، معماری، علمی، باستان­شناختی، مردم شناختی دارای ارزش هستند، در برمی‌گیرد این تعریف آثاری نظیر حجاری‌ها و نقاشی‌های یادمانی، کتیبه‌ها، غارهای مسکونی و هر آنچه که دارای یک چنین ویژگی­های هستند را شامل می شود.

ب- واژهمجموعه بناهاتمام گروه بناها، و پیرامون آنها را اعم از آنکه منفرد یا مجتمع بوده، شهری یا روستایی باشد را به اعتبار ارزش آنها از نقطه نظر باستان­شناختی، تاریخی، زیبا شناختی، مردم شناختی یا انسان شناختی دربر می‌گیرد.

پ- واژه محوطهیا مکان، تمام عرصه‌ها، و منظره‌ها، واجد آثار انسانی یا ترکیب آثار طبیعی و انسانی مشتمل بر پارک­های طبیعی و باغ­هایی که از نقطه نظر باستان­شناختی، تاریخی، زیبا شناختی، مردم شناختی یا انسان شناختی دارای ارزش می باشند را دربر می‌گیرد.

ت- واژه “اثر”، “محوطه”، “مجموعه بناها” موارد زیر را دربر نمی‌گیرد:

– مجموعه‌های موزه‌ای مستقر دربناها.

– مجموعه‌های باستان­شناختی نگهداری شده یا عرضه شده در موزه‌های محوطه‌های تاریخی یا باستان‌شناختی.

– موزه‌های هوای آزاد.

ماده ۵  ایکوموس ایران:

هدف از تشکیل موسسه فرهنگی ایکوموس ایران فعالیت در زمینه های علمی و فرهنگی زیر است :

۱- ترویج و گسترش فرهنگ تحقیق، مطالعه و معرفی بناها، مجموعه بناها و محوطه­ها.

۲- تشویق به صیانت، حمایت، حفاظت، احیاء و مرمت بناها، مجموعه بناها و محوطه‌ها و ترویج فرهنگ آن در سطوح ملی و بین المللی.

۳- جلب توجه موسسات، نهادها و مسئولین ذیربط و جمعیتها نسبت به اهمیت بناها، مجموعه بناها ومحوطه‌ها.

۴- اشاعه قوانین معاهدات، توصیه ها، قراردادها و آیین نامه‌ها ومنشورهای ملی و بین المللی در زمینه شناسایی، حمایت، حفاظت، مرمت و معرفی بناها و مجموعه بناها و محوطه‌ها و ارائه پیشنهادهای لازم به مراجع ذیربط.

۵- همکاری درسطح ملی و بین المللی در زمینه ایجاد و گسترش مراکز اسناد مربوط به بناها و مجموعه بناها و محوطه‌ها و دراختیار قراردادن این اسناد جهت استفاده اعضای موسسه و متخصصان و دیگرعلاقه‌مندان.

۶- همکاری در سطح ملی و بین المللی در زمینه تهیه فهرست‌ها، اسناد تصویری و ترسیمی و داده‌های اطلاعاتی و غیره راجع به بناها و مجموعه بناها و محوطه‌ها.

۷- ترویج فن‌آوری‌های جدید در زمینه مستندسازی، حفاظت، نگهداری، مرمت و احیای بناها، مجموعه‌بناها و محوطه‌ها.

۸- کوشش و همکاری موثر در ترجمه، تالیف و نشر یا حمایت از انتشارات تخصصی در زمینه موضوعات مرتبط.

۹- برگزاری همایش های دوره‌ای، نشست های علمی- تخصصی به منظور اطلاع از آخرین دستاوردهای علمی در زمینه صیانت، حمایت، حفاظت و مرمت بناها، مجموعه بناها، محوطه در سطح ملی و بین‌المللی.

۱۰- همکاری و ارائه کمکهای تحقیقاتی، فنی و آموزشی به موسسات و علاقمندان ذیربط در مورد مطالعه، حفاظت و مرمت بناها، مجموعه بناها، محوطه‌ها.

۱۱- ارائه خدمات کارشناسی مشاوره‌ای به موسسات فرهنگی، سازمانها و نهادهای تخصصی، قضایی، انتظامی و شخصیتهای حقیقی و حقوقی در امورمربوط به مطالعه، صیانت، حمایت، حفاظت، مرمت و احیای بناها، مجموعه بناها و محوطه‌ها.

۱۲- ایجاد ارتباط و مبادلات علمی و فرهنگی با موسسات ملی و بین‌المللی ذیربط.

۱۳- همکاری موثر در زمینه صیانت، حمایت، حفاظت، مرمت و احیای بناها، مجموعه بناها، محوطه‌ها  از طریق معرفی طرح‌های لازم به سازمانهای مسئول و علاقمند ذیربط.

۱۴- پذیرش مشاوره‌های تخصصی در امرآموزش، پژوهش، حفاظت و مرمت و احیای بناها و محوطه‌ها و مجموعه بناها.

۱۵- پاسداشت، ترویج احیاء و ارتقاء سنت‌ها و فن آوری‌های موثر درحفاظت بناها، مجموعه بناها و محوطه‌ها.

۱۶- تشویق و تقدیر ازشخصیتهای علمی، تخصصی، هنری، فنی و حرفه‌ای مرتبط با امر پژوهش، حفاظت، مرمت، معرفی و احیاء بناها، مجموعه بناها و محوطه‌ها در سطح ملی و بین‌المللی.

۱۷- انجام سایر فعالیتهای مرتبط با این اساسنامه در سطح ملی و بین‌المللی.

ایکوم :

نماد جهانی موزه و موزه­داری است که بعد از جنگ­ جهانی ­دوم همزمان با تشکیل یونسکو ایجاد گردید . مرکز آن در پاریس قرار دارد و امروزه پییش از ۱۲۰ کشور جهان دارای کمیته ­های ملی ایکوم هستند هر سه سال یک بار مجمع عمومی ایکوم در یکی از کشورهای عضو برگزار می شود . ایکوم از سال ۱۹۷۰ روز جهانی موزها را در تاریخ ۱۸ ماه می برابر با ۲۸ اردیبهشت تعیین کرد . کمیته ملی ایکوم ایران پس از انقلاب از سال ۱۳۷۶ فعالیت دوباره خود را آغاز کرد .

ایکروم :

مرکز بین ­المللی مطالعه برای حفاظت و مرمت اموال فرهنگی که در هیجدهمین اجلاس مجمع عمومی در بیست و یکم اکتبر ۱۹۹۳ تحت عنوان ایکروم به ثبت رسید. مرکز بین­المللی مطالعه و مرمت آثار تاریخی، فرهنگی  ارگانی است بین ­المللی که تمامی پروژه­ ها و سیاست­های کاربردی آن قبلا در شورای اجرای مرکزی در ایتالیا مطرح و پس از تصویب به مورد اجرا گذاشته می ­شود مقر ایکروم در شهر رم پایتخت ایتالیا می­ باشد.

مبحث سوم- مبانی آسیب ­شناسی :

  اساسی ­ترین بخش قبل از هر اقدام مرمتی تشخیص ضایعه یا عارضه است. نوع مصالح، پیوند منطقی بین عناصر ساختمانی، توزیع مناسب نیروها، مقاومت شالوده­ها در مقابل بارهای وارده تناسب نیروهای داخلی با توجه به توانایی مصالح، حفاظت صحیح ساختمان در برابر کل نیروها و تأمین ایستایی و ادامه حیات و بقای ساختمان محسوب می­شوند. بنابراین هنگام بررسی یک بنا و یا مجموعه و یا بافت شهری، پرداختن به عواملی که مخل محسوب می­شوند ضروریست. کهولت و فرسودگی شرایط مناسبی را برای سایر عوارض مخل فراهم می­کند. میزان رطوبت، تغییر و نوسانات مداوم درجه حرارت ( روز گرم و شب سرد ) و عوامل جوی همگی مقاومت بنای پیر و فرسوده را تضعیف می­کنند. طبعاً این مقاومت حد معینی دارد و مجموعه عوامل نامبرده مخل ادامه زندگی بنا می­شوند.

بنابراین مشاهده آسیب و عارضه در بنا دال بر وجود عدم تعادل است که در چنین شرایطی ریشه­یابی عامل مخل در دستور کار قرار می­گیرد. به طور کلی عوامل تخریب مجموعه­ای از کنش­ها و واکنش­ها می­باشند که در تغییر شکل و تخریب بنا موثر واقع می­شوند. نحوه تعمیر بنا نیز بستگی به این عوامل مخل و مخرب دارد. پس باید ابتدا عواملی را که موجب صدمه دیدن ویا نهایتاً ویرانی آن شده­اند را بررسی کرد و چگونگی تعمیر و حفظ و نگهداری آن را طراحی و اقدام را آغاز کرد. عوامل موثر در تخریب بنا را به طور کلی می­توان به دو دسته طبیعی و انسانی تقسیم کرد که هر کدام خود دارای تقسیم بندی­های دیگری می­باشند که در جداول آسیب شناسی به طور کامل آورده شده است.

آسیب­شناسی یک بنا ی تاریخی حساسیت خاصی را می­طلبد و برای دخالت در آثار باستانی تحت عنوان مرمت لازم است عملکردی فوق‌العاده ظریف در حد معاینه یک بیمار بعمل آمده، اطلاعات دقیقی از بیماری بدست آید تا برنامه درمان صحیحی تهیه گردد. اولین برنامه مرمتگر، آماده نمودن اثر هنری برای مطالعه دقیق است که بتواند پس از مطالعه و اعمال دقت کافی، مشکلات اثر را یافته و آنها را طبقه‌بندی نماید. پس از تقسیم­‌بندی مشکلات موجود، علاج­ها و راه‌حل­های لازم طبق ضرورت با راه‌حل­های بدوی آغاز سپس طبقه‌بندی خواهند شد.

هرگاه بخواهیم شناخت وضع موجود بنا را که یکی از ارکان جدایی‌ناپذیر حفاظت بناهای تاریخی بشمار میآید را بطور کامل بپایان بریم, آسیب‌شناسی, قدمی است بسیار اساسی در جهت شناخت بیماری‌ها, عدم تعادل­ها و تغییر شکل­هایی که موجب خلل در زندگی بنا شده‌اند. ضمناً باید توجه داشت که همواره در بررسی آثار معماری با ارزش و بناهای تاریخی, دو مقوله مهم و اساسی وجود دارد که جدای از یکدیگر قابل درک نمی‌باشند. این دو مقوله عبارتند از:  ماده و شکل.

آمیختگی این دو مقوله چنان است که کلیه مطالعات مربوط به وضع موجود بنا از جمله آسیب‌شناسی، خواه ناخواه باید شامل هر دو حیطه گردد. آنجا که ماده سازنده بنا، خواه مــصالح ســاختمانی (گچ و آهک و آجر و…) یا عناصر ســاختمانی (جرزها و تویزه‌هاو پوشش ها و…) دچار آسیب می‌شوند در نهایت می‌توانند شکل بنا را دگرگون کنند و به یکپارچگی فضای ساخته شده لطمه وارد آورند. فقدان یا فروریختن یک عنصر ساختمانی (مانند فرو ریختن دیوار) هم می‌تواند در فصل آسیب‌های وارد آمده بر ماده (آسیب های ساختاری) بررسی شود و هم در قسمت آسیب‌های شکلی (آسیب­های معماری).

اگر بنایی برای مرمت انتخاب می‌شود و پس از مطالعات و عملیات فنی پیچیده مرمت حفظ می‌گردد، تنها به منظور حفظ و انتقال ارزشها و مفاهیمی است که به شکل­های مختلف درون تار و پود آن بنا تنیده شده‌اند و براستی ماده تنها وسیله انتقال آن مفاهیم است‌.

پس برای آنکه بتوانیم شکل بنا، همچنین وحدت و یکپارچگی آنرا حفظ و به آینده منتقل کنیم, باید از زوال و انهدام ماده سازنده بنا محافظت نموده و البته بیماری‌های آن را شناخته و در جهت رفع آن اهتمام کنیم. جهت تسهیل در انجام معاینات و مطالعات آسیب‌شناسی دسته‌بندی و تفکیک آنها عوامل مربوطه ضروری به نظر می‌رسد. اما نباید فراموش کرد که آسیب خود معلول یک یا چند عامل مخل است. در نتیجه به صرف مشاهده ظاهری نمی‌توان در خصوص علت یا علل قطعی آن اظهار نظر کرد و معمولا” اصلی‌ترین عامل مخل به عنوان علت معرفی می‌گردد. ولی بیاد داشته باشیم که شرایط تابعی از زمان است و زمان در گذر، لذا نادیده گرفتن عامل مخلی که امروز ناچیز به نظر می‌رسد، شاید فردا اصلی‌ترین علت تخریب باشد. به این ترتیب همانطور که یک یا چند عامل در دوران زندگی گذشته بنا توانسته عامل‌های دیگر تخریب را پدید آورد و بخش­های دیگر را مشروط سازد، با انجام مرمت، یعنی با تغییر دادن روند یک یا چند پدیده فرساینده، از راه تغییر شکل دادن به وضع ساختمانی و کالبدی یک بخش نیز می‌توان بیشتر پدیده‌ها و یا تمام موجودیت یک بنا را از وضع پیشین خارج ساخت.

اصول کلی؛

متدولوژی: این بررسی بدین ترتیب است که در وهله نخست اصول و معیارهای اساسی آسیب‌شناسی مطرح شده و متعاقباً رهنمودهائی بصورت کلی جهت درمان توصیه می‌شود. سعی بر این است تا با دسته‌بندی عوامل مخل به دو گروه کلی عوامل مخل درونی و عوامل مخل بیرونی، بنا مورد معاینه و آسیب‌شناسی قرار گیرد. این تقسیم‌بندی کلی به وضوح بر شناخت زمان ساخته شدن بنا و طول مدتی که ساختمان ساخته و تکمیل شده و اتفاقاتی که در طول مدت ساختمان پیش آمده متکی است و خود به دو بخش عمده تقسیم می‌شود:

۱ـ در رابطه با وضعیتی که اثر تحت آن شرایط به وجود آمده.

۲ـ در رابطه با اسکلت آن.

قسمت اول مستقیماً به وضع ژئوتوپوگرافی و زمین‌شناسی و جهت استقرار ساختمان و به وضع بستر ساختمان و زمینی که روی آن بنا شده، مربوط است. قسمت دوم به ساختار بنا مربوط می‌شود، این عوامل عبارتند از: مواد بکار رفته، چه طبیعی و چه مصنوعی از قبیل سنگ، آجر، خشت، چوب و … و عناصر معماری که در اتصالات بکار رفته‌اند.

عوامل مخل :

 900

          ۱-عوامل مخل درونی

                   الف- عوامل طبیعی و ذاتی

                             ۱-۱- ضعف مواد و مصالح

                             ۱-۲- ضعف عناصر

                             ۱-۳- ضعف هندسه

                   ب- عوامل انسانی

          ۲- عوامل مخل بیرونی

                   الف- عوامل طبیعی

                             ۲-۱- عوامل فیزیکی

                             ۲-۲- عوامل جوی

                             ۲-۳- عوامل الکتروشیمیایی

۲-۴- عوامل بیولوژیکی و میکروبیولوژیکی

                             ۲-۵- عوامل بوتانیکی و گیاهی

                   ب- عوامل انسانی

۱_ عوامل مخل درونی:

این عوامل اغلب ذاتی‌اند و عموماً به دلایل فنی و در هنگام ساخت به وجود می‌آیند. وقتی از عوامل تخریب بناها صحبت می‌شود، بحث اصلی به مواد تشکیل‌دهنده بنا و ترکیب آنها و مهمتر از آن به مشکلات سازه بنا مربوط می‌شود که مسئولیت حمل و تقسیم نیروهای وارده را دارند.  آسیب­های ناشی از عوامل مخل درونی اغلب به سایر عوامل مخل (بیرونی) نسبت داده می‌شوند و تنها با مطالعه دقیق ساختار، تکنولوژی ساخت و هندسه بنا قابل درک و مشاهده هستند. عوامل مخل درونی رامی‌توان دردو دسته کلی، طبیعی و انسانی مطالعه نمود.

الف- عوامل مخل درونی طبیعی :

۱-۱- ضعف مواد و مصالح:

مصالح ساختمانی که در سطوح روئی و قابل رؤیت قرار گرفته‌اند کلیدی برای داخل شدن و دست یافتن به ابعاد بزرگتر مسأله بشمار می آید. مصالح ساختمانی بیش از هرچیز علائمی را از پدیده‌های مخرب دربر می‌گیرند. ضعف مواد و مصالح بیشتر به روش­های ساخت و کیفیت مواد اولیه بستگی دارد و در اغلب موارد نمی­توان از روی ظاهر مصالح به ضعف­ها و نقایص آن پی ‌برد. بعنوان مثال می‌توان به سنگ و آجر اشاره کرد، هرچند که از روی خواص ظاهری مانند رنگ و بافت می­توان به تعدادی از مشخصات این مصالح پی ‌برد. اما مواردی همچون وجود آهک، نمک، و مقاومت فشاری آن نیاز به انجام پاره‌ای آزمایشات ساده و گاهاً پیچیده دارد. بعنوان مثال یکی از عوامل مخل در این گونه بناها استفاده از خشت در قسمت پشت کار نما می باشد که به نوعی ضعف مصالح به کار رفته سبب ایجاد عدم تعادل در نما می­شود.

۱-۲- ضعف عناصر:

در این بخش ضعف‌های ذاتی عناصر ساختاری مانند پی‌ها، جرزها و پایه‌ها با توجه به عملکردشان مورد بررسی قرار می‌گیرند. ضعف عنصر می­تواند وحدت سازه­ای و یکپارچگی یک معماری را نابود کند. به عنوان مثال آنگاه که یک جرز باربر که حمل کننده ی بار مرده بام کلمبو و نقل و انتقال نیروهای فشاری آن به زمین است بر اثر عدم استقامت کافی فرو بریزد به همراه خود بام کلمبو را نیز به زیر کشیده و ویران می­کند و حتی اثرات شدیدی را بر روی سایر عناصر می­گذارد. ضعف عناصر در بناها خصوصا بناهای تاریخی عارضه­ای که سریعا در ظاهر بنا نمایان می­شود.

۱-۳- ضعف هندسه:

بی­شک معماران گذشته هندسه را به خوبی می­شناختند اما اکثر بناهای تاریخی قبل از ارائه روش­های آنالیز ریاضی ساخته شده‌اند. سازندگان چنین بناهایی دارای ارتباط فوق‌العاده بین دست و مغزشان بوده و قادر به بکارگیری مشاهدات تیزبینانه‌شان در تحلیل‌ها بوده‌اند.

ب- عوامل مخل درونی، انسانی: 

عمده‌ترین مشکل که تحت عنوان عوامل انسانی در بخش عوامل مخل درونی می‌توان به آن اشاره کرد، اشتباه در طراحی و یا نادیده گرفتن برخی از نکات در طراحی است. انتخاب نادرست مواد و مصالح در این گروه می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.

 ۲ – عوامل مخل بیرونی:

عوامل مخلی که به نوعی زمینه بروز آنها محیط خارج است را  می‌توان در این دسته  قرارداد. تأثیر این دسته  از عوامل در آغاز بیشتر روی پوسته خارجی دیده می‌شود، بغیر از حوادث ناگهانی چون زمین­لرزه که منجر به تغییر شکل استخوانبندی و سپس بهم خوردن وضع اولیه خارجی بنا می‌شود، در این باره می‌توان به رده‌بندی زیرکه همانند بالا به دو دسته طبیعی وانسانی تقسیم می‌شوداشاره داشت:

الف- عوامل طبیعی:

عواملی دوره‌ای با تأثیر مستمر بروی بنا مانند باد، باران، برف، سرما، گرما و … طبیعی هستند که فرسایش و آسیب­های وارده از طرف آنها به سه طریق زیر به بنا وارد می‌شود. این عامل نیز یکی از عوامل آسیب­رسان به بناهای تاریخی می­باشد.

۲-۱- عوامل فیزیکی:

تغییرات متناوب دما، رطوبت‌های نزولی، صعودی، باد، نشست، زلزله و… از زمره عوامل مخل طبیعی هستند.  در حقیقت زلزله و نشست مهمترین عوامل آسیب­رسانی هستند که در این بخش جای گرفته­اند.

الف- نشست: این عامل یکی از جدی­ترین  عوامل آسیب­رسان در بناهای تاریخی است .

ب- زلزله : پیامدهای تلخ زلزله در بسیاری از بناهای تاریخی کشور ما به دلیل قرار گرفتن کشورمان در مسیر زلزله مشهود است. در سازه های آجری یکپارچه زلزله با ترک­های عمیق عمودی نمودار می­شود. البته میزان عمق آن بستگی زیادی به شدت زلزله و موقعیت آن دارد.

۲-۲- عوامل جوی

زیرمجموعه‌ای از عوامل فیزیکی جوی شامل:  تغییرات متناوب دما، نزولات جوی، باد، یخبندان و….. . بدلیل اهمیت و گستردگی آسیب­های ناشی از رطوبت و انواع گوناگون آن در این بین به شرح و طبقه‌بندی آن تحت عنوان زیر پرداخته می‌شود:

آسیب ­های ناشی از رطوبت:

فعل و انفعالات آب در حالت­های مختلف فیزیکی منجر به از بین رفتن مواد می‌شود. یکی از بزرگترین عوامل زوال و فرسودگی در بناهای تاریخی، رطوبت کنترل نشده است. وجود چنین رطوبتی باعث سائیدگی، خوردگی، پوسیدگی و حتی تخریب مصالح و نهایتا اعضای سازه‌ای می‌گردد. تعیین‌ میزان رطوبت جرزها و چگونگی توزیع رطوبت درآن از طریق اندازه‌گیری میزان‌ درصد آب در ارتفاعات مختلف‌ از سطح‌ زمین صورت می‌گیرد، تا بتوان راهی برای درمان‌ آن ‌اندیشید.

اما اغلب اوقات دستگاه‌های اندازه‌گیری رطوبت در دسترس نیستند. در این مواقع می توان با اندکی دقت نظر و مشاهده دقیق عوارض تا حد زیادی اطلاعات مورد نیاز را بدست آورد. در ابتدای بحث ذکر این مطلب که، فرسایش ‌در جرزهای مرطوب‌ علاوه بر‌  میزان جذب رطوبت‌ به نسبت‌ زیاد و کم شدن متناوب‌ رطوبت‌ در آن  نیز مربوط می‌گردد، لازم به نظر می‌رسد.

به هنگام انجام مطالعات آسیب­های ناشی از رطوبت نباید فقط از روی آسیب­های ظاهری قضاوت کرد؛ لکه‌های موجود روی‌ بدنه‌ها ممکن است ‌نشانی از یک پدیده‌ از بین رفته و یا درحال فعالیت‌ باشد. فرسایش در بخشهایی که دچار خشک شدن و مرطوب شدن متناوب قرار دارند، بیشتر نمود پیدا می‌کند. همچنین می‌توان این مسأله را در بخش­هایی که در معرض هوای سرد و گرم هستند  و یا در معرض جریان‌های نامنظم هوا قرار می‌گیرند نیز مشاهده کرد. حضور افلورسانس حاصل از تبلور، نشانه مهم دیگری است.زیادی‌ و کمی آن‌ بستگی به‌ کمیت نمک‌های‌مهاجر (محلول درآب‌و متحرک‌ با حرکت آب‌) دارد.  معمولا رطوبت به دو صورت صعودی و نزولی در یک بنای تاریخی تاثیر گذار می باشد.

الف) رطوبت صعودی

این رطوبت بر اثر نفوذ آب به پی دیواره­ها و حرکت آن طبق قانون لوله­های موئین به طرف بالا به وجود می آید. عوامل مختلفی آن را به وجود می­آورند. از جمله عواملی که در بناها موجب پیدایش رطوبت صعودی می شود به ترتیب زیر می­باشد:

۱-عدم وجود محوطه سازی و شیب بندی مناسب در پیرامون بنا جهت هدایت آبهای سطحی

۲- افزایش قدرت جذب مصالح به کار رفته در بنا مثل خشت و آجر

۳- استفاده از مصالح غیر هیدروفیلی از قبیل سیمان و آسفالت که باعث عدم تنفس بنا و حبس رطوبت در دیواره ها و پی و صعود آن به بخش­های بالاتر بنا می شود.

۴- عدم وجود سیستم دفع اصولی فاضلاب که به دلیل فرسودگی در قسمت­هایی از بنا موجب ایجاد رطوبت میشود.

۵- عدم استفاده از کف سازی مناسب در برخی از قسمت­های حیاط مرکزی و نیز حیاط کوچک جلوی سرویس های بهداشتی

ب) رطوبت نزولی

این رطوبت ناشی از ریزش نزولات آسمانی است.

۱- شیب بندی نادرست پوشش بام.

۲- استقرار ناودان­ها در محل­های نامناسب پشت بام.

 ۳- نفوذ رطوبت از لابه لای ایزولاسیون

۴- عدم نگهداری و مراقبت دائم از بنا در فصول مختلف مثل پاک کردن ناودانها و آبروها

۵- اجرای جزئیات آبچکان­ها و رخبام­ها به روش ناصحیح یا استهلاک و فرسایش رخبام و عدم تعویض و تعمیر بموقع آنها.

۶- آسیب دیدگی شدید ایزولاسیون و پوشش های شیروانی بنا

۲-۳- عوامل شیمیائی و الکتروشیمیائی:

اثرات ناشی از عوامل شیمیائی را که در مواد بوجود می‌آید، می‌توان به آسانی با تحقیقات آزمایشگاهی شناسائی نمود و چگونگی از بین رفتن و تغییرات و تبدیلات داخلی مواد ساختمانی را بررسی کرد. این تحقیق بوسیله نمونه‌های متعدد که از قسمتهای مختلف ساختمان برداشته می‌شود صورت می‌گیرد. یکی از عمده‌ترین عواملی که در این آزمایشات و در مطالعه سنگهای طبیعی و مواد مصنوعی ساختمانی به طرق الکتروشیمیائی و بیوشیمی و تغییرات شیمیائی ناشی از عوامل بیولوژیکی (زیست شناسی) شناخته شده است، تأثیرات شیمیائی ناشی از جو یا آتمسفر می‌باشد. یکی از این عوامل جوی، اکسیده شدن مواد است که عموماً بطور مستقیم باعث خسارت نمی‌شود جز در قطعات فلزی بنا و یا در موادی که درصدی آهن در آنها موجود است که در نتیجه زیاد شدن حجم آهن، سنگهای مجاور این عضوهای فلزی ترک خورده نهایتاً می‌شکنند. حالت شدیدتر در مورد مواد قابل سوخت روغنی مواد معدنی و کربورهای مختلف در مجاورت جو و در شرایط استثنائی فعالیتهای آتشفشانی پیش می‌آید.

۲-۴- عوامل بوتانیکی و گیاهی:

 خسارت ناشی از گیاهان یا درختانی که به صورت خودرو به وجود آمده باشند به روشنی قابل تشخیص است. رشد گیاهان خودرو و هرز بر روی آثار هنری مسلماً به خاطر پیشروی ریشه‌ها و مانند آن خساراتی را به ساختمان وارد خواهد کرد که هم در پی و هم در بدنه ساختمان ایجاد خرابی­ها و ترک­هایی خواهد نمود. ریختن دانه‌ها و بذر این گیاهان در محل اتصالات و درزها هم باعث پیشرفت این ترک‌‌ها و نفوذ آب در سنگ­ها در بنا می‌شود.

۲-۵- عوامل بیولوژیکی و میکروبیولوژیکی:

عوامل بیولوژیکی و میکروبیولوژیکی مانند عوامل شیمیائی عمل کرده و موجب صدماتی به بنا می شود. بوسیله آزمایشات تخصصی می‌توان عملکرد میکروارگانیک‌ها، مثل باکتریها و غیره را در ساختمان مورد بررسی قرار داد، عملکرد این عوامل اصولاً با تغییرات شیمیائی و بیوشیمیائی همراه است. در اینجا می‌توان خساراتی را هم که توسط بعضی جانوران مانند موش به وجود می آید خاطرنشان کرد و همچنین وجود کرم­ها و مضرات فضله پرندگان هم قابل ذکر می‌باشد که با تولید اسیدهای ضعیف خساراتی بر ساختمان وارد می‌نمایند.

ب- عوامل انسانی:

منظور از عوامل مخرب انسانی، آن دسته از تخریب­هایی است که دانسته و یا ندانسته توسط انسان و یا تبعات ناشی از فعالیتهای وی است که به هر نحوی به بنا آسیب می­رساند. به خاطر تغییرات و تبدیلاتی که در طول قرنها در یک ساختمان بوجود میآید و همچنین توسعه طبقات و افزایش سطح زیر بنای ساختمان آن را به صورتی کاملاً متفاوت با ساختمان اولیه در میآورد، که معمولاً بر میزان بار وارده بر پی ساختمان افزوده شده و  تعادل استاتیکی پوششها و قوسها بهم می‌خورد و نشست­های حاصل از این مسأله قابل مطالعه و معاینه می‌باشد، در بازسازی‌های صحیح هم همین مسائل وجود دارند. همچنین در صورت حذف قسمتی از بنا باز هم خطر بهم خوردن تعادل نیروها در بخشهایی از بنا وجود دارد. حتی یک جابجائی کوچک یا دخالت­های مختصر نیز می‌تواند منجر به چنین نتایجی گردد. انسان بدون آنکه متوجه باشد با چاه زدنها و حفر تونل‌ها روی پی بنا که حساس‌ترین عضو ساختمان و مسئول تحمل بار آن است اثر می‌گذارد و یا به دلیل کمبود جا راه حل غلط تراشیدن جرزها و حذف دیوارهای باربر را  برمی­گزیند.

902

 

پی نوشت ها : 

[۱]-Pictography

[۲]-تابلت= Tablet

[۳]- منومان=monument

[۴]-Vitte

[۵]-Athens Charter

[۶]- ICOMOS

[۷]-International Council on Monuments and Sites

[۸]- سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد


  1. امیر گفت:

    لطفا مطالب تکمیلی را سریعتر بذارین
    ضمنا درصورت امکان از تصاویر خصوصا طرح و پلان و برش هم استفاده کنید
    ممنون

  2. مهدی ساعدی گفت:

    استاد صبوری لطفا مطالب اصلی را سریعتر بصورت کامل بارگذاری کنید
    با تشکر
    مهدی ساعدی

  3. امیر زاده . تبریز گفت:

    با سلام سوالی داشتم اینکه آیا سازمانهایی مثل ایکوم و ایکوموس در ایران دقیقا کارشون چی هست؟

  4. اسماعیل الف دانشجو گفت:

    استاد ممنون
    درباره روش الکترواسمزی هم توضیح بدین

  5. راضیه آزاد گفت:

    در مورد مواد شمیمیایی مورد استفاده در مرمت هم مواردی را که مهم هستند معرفی کنید

  6. افشین و فرشاد گفت:

    استاد صبوری
    باتشکر از زحمات شما
    لطفا در مورد روش های جدید مرمت مورد استفاده در سایر کشور ها هم توضیحاتی را برامون بنویسید

  7. لطف الهی گفت:

    خواهشا به این مسئله هم اشاره کنید که مسائل بیولوژیکی و حتی مواردی مثل آسیب گیاهان در مرمت ابنیه کشورمان جایگاه خاصی ندارن گیاهان خودرو و خارهای موجود در بدنه و پیرامون ابنیه تاریخی که با یک علف کش ساده از بین می روند نمونه بارز این مسئله هستند

  8. سارا گفت:

    راجع به مرمت شهری هم مطلب بزارین

  9. حمید گفت:

    معلومه سایت خوب نگشتی مرمت شهری صفحه اش جداست که هنوز بارگذاری نشده

  10. منصور گفت:

    ممنون از مطالبی که نوشتین در این صفحه
    لطفا برایمان بنویسید که آیا در مرمت ابنیه ایران از سبک خاصی پیروی می شود و یا اینکه کار براساس سلیقه شخصی مرمتگران است؟

    • صبوری گفت:

      خیر بحث سلیقه شخصی نیست
      یکسری اصول کلی هست که باید رعایت شود ولی بسته به شرایط بنا و بودجه و زمان و اولویت های عملیاتی مرمتگر می تواند تا حدودی نیز از ابتکار و خلاقیت خود استفاده نماید

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ است.
******** Design By Hadi Hajirahimi *********